Wat mag het kosten?

Het is stilaan mode geworden om mensen om de oren te slaan met allerlei kostenplaatjes. Heeft u bij voorbeeld een idee hoeveel het houden van een grasparkiet kost? Ik kan u in dit specifiek geval helaas niet verder helpen, gezien ik hierin totaal onervaren ben. Ik kan u wel aanbevelen om kippen te houden, omdat deze hoenders heel goede verwerkers van etensresten zijn en u op regelmatige basis een return aanbieden, die zowel gekookt als gebakken best te appreciëren valt. Het is met andere woorden een project dat u geen windeieren zal brengen.

De discussie over wat het mag kosten is in tijden van crisis, nog meer dan in doorsnee tijden, een terechte discussie. Tussen haakjes: ik heb tijdens mijn bewuste leven nog niet veel anders meegemaakt dan tijden van crisis: de oliecrisis, de crisis van de jaren ’80, ’90 en nu de Eurocrisis. Een mens begint zich af te vragen of de gangbare economische modellen er ooit wel uit raken en ten koste waarvan of van wie? Maar goed, laat ons het hebben over de kosten van hernieuwbare energie – volgens mijn bescheiden mening een van de betere recepten om de crisis te keren.

Het blijft me toch verbazen dat een objectieve economische inschatting van kosten en baten kan variëren naargelang de materie. Elke gezonde bedrijfsvoering, of het nu een staat, een firma of een gezin betreft, rekent met kosten en baten. Als een bakker enkel rekent wat zijn producten kosten aan bloem, gist, water, vetstof en allerlei andere additieven en nooit verneemt wat die in zijn winkel opbrengen, dan kruipt hij wellicht zelf in de oven. Bij hernieuwbare energie stellen we vast dat het in de debatten steevast over de kosten gaat, maar dat de baten naar de achtergrond verdwijnen.

Toegegeven, het berekenen van de baten ligt moeilijker dan bij de productie en verkoop van broodjes. Bij hernieuwbare energie gaat het inzake de baten niet alleen over de geproduceerde warmte of elektriciteit, maar gaat het ook en vooral over de vermeden kosten, zoals de vermeden invoer van fossiele brandstoffen – die in deze financieel zware tijden niet alleen stijgen, maar ook nog eens fiks doorwegen op onze betalingsbalans – het vermijden van uitstoot van broeikasgassen, het verminderen van overbodig transport, enzovoort.  In het algemeen worden deze baten wel erkend, maar zelden in Euro’s uitgedrukt. Enkele maanden geleden zat ik in een debat met o.m. een zogenaamde milieueconoom, die stelde dat het ontginnen van Canadese teerzanden rendabel wordt zodra een vat olie de prijs van 100 dollar overschrijdt. Financieel zal dit plaatje wel kloppen, maar de energie die men moet steken in het ontginnen van petroleum uit teerzanden en de milieuprijs die men daarvoor moet betalen, maken dat een dergelijke redenering in tijden van klimaatverandering op het randje af misdadig klinkt.

De Europese Commissie becijferde reeds eerder dat de return van hernieuwbare energie de noodzakelijke kosten ruimschoots zal overschrijden. Een recent MIRA rapport berekende dat “ de schadekosten van hernieuwbare technologieën (vooral wind-, water- en zonne-energie) veel lager liggen dan de schadekosten van conventionele niet-hernieuwbare technologieën (voornamelijk kolen- of gascentrales). De CO₂-opvang en ondergrondse opslag (de zogenaamde CCS-technologie) kan de schadekost van centrales op fossiele brandstoffen beperken, maar toch blijft ook dan die schadekost nog een veelvoud van de schadekost bij wind- en zonne-energie.”

Ondanks de crisis en ondanks al dat gehamer op de kosten, snappen de meeste mensen dat hernieuwbare energie de kaart van de toekomst is. Een kersverse IPSOS peiling  toont aan dat driekwart van de Belgen vindt dat er meer moet geïnvesteerd worden in hernieuwbare energie. Ja, het zal ons heel wat kosten – uiteraard zo efficiënt mogelijk besteed – maar de baten zullen dit ruimschoots overschrijden. En dit blijft goed nieuws in deze barre tijden.

Bart Bode