The point of no return

Achteraf beschouwd…  Achteraf beschouwd is het niet moeilijk om de analyse te maken, om duidelijk te maken wat er precies verkeerd liep en hoe het wel had kunnen gebeuren. Tien jaar na de aanslagen in New York op 11 september kan men heelder programma’s vullen met perfecte ontledingen. Dat is heel nuttig als men daar lessen voor de toekomst uit trekt en dit in nieuwe inzichten vertaalt. Maar wat gebeurd is kan er niet mee uitgewist worden.

Verweg de interessantste onderdelen in dergelijke analyses zijn de keerpunten: op welk moment is er geen terugkeer meer mogelijk, kan een beslissing niet meer ongedaan gemaakt worden? We hebben het daarbij niet over het noodlot, maar over besluiten die door mensen gemaakt worden. Denk maar aan de klimatologische chaos die we nu meemaken: naast de natuurlijke evoluties en trends is de impact van beslissingen  - door het collectief dat mensdom heet -bepalend voor de nabije toekomst.

Klimaatexperten van over de hele wereld hebben dit keerpunt duidelijk becijferd: een opwarming van meer dan 2 graden Celsius zal onomkeerbare gevolgen hebben voor de wereld en al wat er op leeft. De meest kritische wetenschappers stellen zelfs dat we deze trend, met alle maatregelen die nu genomen worden, niet meer kunnen afremmen. Deze bijzonder belangrijke feiten zijn niet nieuw, maar raakten de laatste tijd wat ondergesneeuwd, ondermeer door de opeenvolgende internationale financiële crises en de aanslepende nationale  politieke discussies. Maar binnen tien, vijftien jaar zullen we dus - achteraf beschouwd - een grondige analyse kunnen maken over wat al dan niet had gekund en gemoeten.

Gelukkig vallen keerpunten in de meeste gevallen positief uit en is er eerder sprake van een catharsis, waarbij een crisis in kansen wordt omgezet. Ook in de energiesector hebben we the point of no return bereikt: de toekomst is aan de hernieuwbare energie. Wanneer economieën zoals Duitsland, de grote kaliber bedrijven en meer en meer beleidsmensen beslissen om volop de kaart van de hernieuwbare energie te trekken, dan weet je dat er geen weg terug is.

Het komt er dus op aan om de weg vóór ons zo goed mogelijk te organiseren. Deze transitieperiode is volop bezig, maar verloopt niet zonder slag of stoot. Veranderingen brengen een stuk onzekerheid en roepen weerstand op, zeker bij diegenen die enkel op korte termijn durven denken. Ook dit behoort tot de natuurlijke reflexen van het mensdom. Daarom hebben we stimulerende prikkels nodig, zoals duidelijke doelstellingen, voldoende ambitie en ook een lange adem. Zodat we - achteraf beschouwd -  niet halverwege zijn blijven steken op de weg naar 100% hernieuwbare energie.

Bart Bode