Zeldzame aardmetalen in windturbines

Onlangs verscheen er een artikel en een persbericht met als titel 'windmolens zijn niet zo groen als ze lijken' over zeldzame aardmetalen in windturbines. Citaat: “Generatoren van moderne windmolens maken vaak gebruik van sterke permanente magneten op basis van zeldzame aarden (een soort metalen) om elektriciteit op te wekken. Voor de bouw van één windmolen zijn meerdere honderden kilo’s aan zeldzame aarden vereist, en dan vooral het element neodymium.”

Welnu, in Vlaanderen staan op heden 191 windturbines en geen enkele daarvan heeft tot nu toe permanente magneten gemaakt uit zeldzame aarden. De berichtgeving is dus nogal ongelukkig.

Er zijn enkele producenten van windturbines die in hun nieuwe modellen van turbines wel permanente magneten met zeldzame aarden gebruiken. Deze turbines zijn efficiënter en kunnen dus meer elektriciteit genereren. Om dezelfde reden worden rare aarden ook in vele andere toepassingen (permanente magneten, elektrische voertuigen) gebruikt. Onderzoek van EWEA (gebaseerd op onderzoek van het Joint Research Centre van de Europese Commissie), waarbij men toekomstige aanbodscenario’s van deze zeldzamen materialen meeneemt, komt tot de volgende conclusie: in 2020 zal de Europese windenergie 0.81% van neodymium en 0.95% van dysprosium verwerken in haar turbines.

Er zullen binnen dit en een paar jaar mogelijk dus wel enkele turbines staan in Vlaanderen waarin zeldzame aarden zitten. De windsector is er zich van bewust dat dit op de best mogelijke manier moet gebeuren. Daarom is de windsector op eigen initiatief internationaal op zoek naar systemen om de keten gedurende de hele cyclus te reguleren en te recycleren.

Los van het feit of en hoeveel deze materialen in windturbines gebruikt worden, het is een terechte zorg om voorzichtig en spaarzaam om te springen met schaarse aardmetalen. De ontginning is vaak nog milieubelastend en het materiaal is duur.

Het grote voordeel van het gebruik van rare aarden in permanente magneten is dat ze gemakkelijk traceerbaar en dus recycleerbaar zijn. Voor machines (turbines) is recyclage technisch mogelijk in Europa. De windenergiesector dringt sterk aan op deze recyclage. Dit is ecologisch én economisch een belangrijke meerwaarde.